ایران، سرزمین نجیبزادگان شجاع است.
در پهنه فلات ایران، کمتر ایرانیای را میتوان یافت که ریشه و پیوندی با یک قوم، ایل، شهر یا منطقه تاریخی نداشته باشد. هر خانواده، خواه این پیوند را بهروشنی بشناسد و خواه بخشی از آن را در گذر زمان فراموش کرده باشد، از پیشینهای فرهنگی و جغرافیایی برخوردار است.
نقشه قالی نیز بخشی از همین پیشینه است. نقشها در خلأ پدید نیامدهاند؛ هرکدام از دل فرهنگ، طبیعت، باورها، شیوه زندگی و حافظه مردمان یک منطقه برخاستهاند. از همین رو، انتخاب نقشه فقط انتخاب طرحی برای بافتن نیست؛ انتخاب اثری است که قرار است مدت زیادی با آن زندگی کنی و بخشی از هویت کاری تو شود.
نخست به ریشه و تبار خود بازگرد
نخستین پیشنهاد الیجه برای انتخاب نقشه این است که به ریشههای خانوادگی خود بازگردی. بررسی کن که پدران، مادران و نیاکانت از کدام منطقه، شهر، قوم یا ایل برخاستهاند و قالی آن سرزمین با چه نقشها و نشانههایی شناخته میشود. نقشههای زادبوم نیاکانت باید نخستین گزینههایی باشند که بررسی میکنی.
ملاک اصلی فقط شهری نیست که امروز در آن زندگی میکنی. ممکن است سالها در تهران، کرج یا شهر دیگری ساکن بوده باشی، اما ریشه خانوادگی تو به بلوچستان، کردستان، آذربایجان، خراسان، فارس، لرستان، کرمان یا منطقه دیگری بازگردد. این پیشینه میتواند نقطه آغاز مناسبی برای یافتن نقشهای باشد که با آن پیوند عمیقتری برقرار میکنی.
در اولویت دوم، محل زندگی کنونی خود را در نظر بگیر
چنانچه نقشههای زادبوم خانوادگی خود را نمیپسندی، آنها را بهدرستی نمیشناسی یا امکان بافتشان برایت فراهم نیست، در اولویت دوم به منطقهای توجه کن که اکنون در آن زندگی میکنی. آشنایی با طبیعت، فرهنگ، مردم و سلیقه آن منطقه میتواند به تو کمک کند با نقشههای آن ارتباط نزدیکتری برقرار کنی و بازار محلی آن را نیز بهتر بشناسی.
پس از این دو اولویت، میتوانی نقشههای مناطق دیگر را نیز بررسی کنی؛ اما در هر انتخاب باید از خود بپرسی که آیا واقعاً با آن نقش، ساختار و رنگبندی ارتباط برقرار میکنی یا تنها به دلیل رواج موقت آن در بازار به سراغش رفتهای.
مهمترین معیار، زیبایی نقشه در نگاه توست
هر معیاری که برای انتخاب نقشه در نظر میگیری، یک اصل نباید فراموش شود: نقشه باید در نگاه خودت بسیار زیبا و دلنشین باشد.
قرار است ماهها و شاید سالها با خطوط، رنگها و جزئیات آن زندگی کنی. اگر نقشه برایت زیبا نباشد، کار بهتدریج به تکراری خستهکننده تبدیل میشود؛ اما هنگامی که با آن ارتباط فکری، عاطفی و زیباییشناختی برقرار میکنی، نقشها برایت آشناتر و زندهتر میشوند و این ارتباط در کیفیت نهایی قالی نیز خود را نشان میدهد.
نقشهای که با ریشه، خاطره و فرهنگ تو پیوند دارد، میتواند در ذهن آگاه و ناآگاهت اثر مطلوبی بگذارد. هرچه این پیوند عمیقتر باشد، احتمال آنکه با دقت، حوصله و علاقه بیشتری ببافی نیز بیشتر خواهد شد.
استمرار در بافت یک نقشه باعث میشود اجزای آن را بهخوبی بشناسی، بر دشواریهایش مسلط شوی، بخشهایی از آن را به خاطر بسپاری و با اطمینان و لذت بیشتری کار کنی.
نقشه را برای یک بافت موقت انتخاب نکن
نقشه و رنگبندی آن را چنان انتخاب کن که گویی قرار است سالهای متمادی و شاید برای همیشه با همان کار شناخته شوی. بنای الیجه بر این نیست که قالیباف پس از پایان هر قالی، نقشه خود را تغییر دهد.
تغییر مداوم نقشه اجازه نمیدهد بافنده بر یک ساختار مشخص مسلط شود، سرعت و دقت خود را افزایش دهد، کیفیتی ثابت به وجود آورد و در بازار با اثری شناختهشده حضور پیدا کند. انتخاب نقشه باید با بررسی، علاقه و دقت انجام شود؛ اما پس از انتخاب درست، ثبات و استمرار اهمیت پیدا میکند.
در انتخاب نقشه آهسته و دقیق باش؛ اما پس از انتخاب درست، با ثبات و پیوستگی ادامه بده.
چه زمانی میتوان نقشه را تغییر داد؟
اصل بر ادامه بافت همان نقشه و رنگبندی انتخابشده است؛ مگر آنکه یکی از دو مشکل جدی زیر به وجود آید:
- ساختار نقشه یا شیوه بافت آن با توانایی و شرایط قالیباف سازگار نباشد و ادامه کار، مشکلات فنی پایدار ایجاد کند؛
- بررسی واقعی بازار نشان دهد که فروش آن قالی، درآمد و حاشیه سود مناسبی برای قالیباف فراهم نمیکند.
در غیر این دو حالت، تغییر نقشه فقط به دلیل خستگی موقت، تنوعطلبی یا تغییر کوتاهمدت سلیقه بازار، با مسیر کاری الیجه هماهنگ نیست.
آیا نقشههای بومی بازار دارند؟
انتخاب نقشهای که با ریشه یا منطقه زندگی تو پیوند دارد، تنها یک انتخاب عاطفی نیست. در هر منطقه افراد بسیاری وجود دارند که با نقشها، رنگها و نشانههای بومی خود ارتباط برقرار میکنند و علاقه دارند اثری در خانه داشته باشند که یادآور خانواده، زادگاه، قوم یا فرهنگشان باشد.
البته هر نقشه بومی صرفاً به دلیل قدمت یا تعلق منطقهای، فروش موفقی نخواهد داشت. نقشه باید زیبا و درست انتخاب شود، رنگبندی مناسبی داشته باشد، با مصالح باکیفیت بافته شود و قیمت نهایی آن نیز با شرایط بازار هماهنگ باشد.
هنگامی که این عوامل در کنار یکدیگر قرار گیرند، قالیباف فقط اثری موردعلاقه خود نمیبافد؛ بلکه میتواند در میان مردم همان منطقه و دیگر علاقهمندان به آن فرهنگ، مخاطب و بازار مناسبی نیز پیدا کند.
چرا یک نقشه به تعداد نامحدود عرضه نمیشود؟
بنای الیجه بر فروش نامحدود یک نقشه با یک رنگبندی مشخص نیست. هر ترکیب مشخص از نقشه و رنگبندی، معمولاً در اختیار تعداد محدودی از قالیبافان قرار میگیرد تا تولید بیحساب، رقابت ناسالم میان بافندگان و اشباع احتمالی بازار به وجود نیاید.
در حالت معمول، یک نقشه با یک رنگبندی مشخص به بیش از دو یا سه قالیباف عرضه نمیشود؛ مگر آنکه تقاضای بازار بیش از توان تولید آنان باشد و افزایش تعداد بافندگان، پس از بررسی مجموعه، توجیه داشته باشد.
نقشه و مصالح را با یکدیگر انتخاب کن
انتخاب نقشه بدون توجه به مصالح کامل نیست. نوع پشم، چله، رنگبندی، رجشمار و دیگر مشخصات فنی باید با ساختار نقشه، شیوه بافت و هدف نهایی تولید هماهنگ باشند.
در الیجه تلاش میشود نقشه، رنگبندی و مصالح مناسب در کنار یکدیگر بررسی و آماده شوند تا قالیباف برای هر بخش از کار ناچار به تصمیمگیری پراکنده و ناهماهنگ نباشد. موجودبودن یک نقشه در نقشینه نیز لزوماً به معنای آمادهبودن نقشه، رنگبندی و بسته مصالح آن در فروشگاه نیست.
نقشه مناسب را در نقشینه پیدا کن
از منوی سایت وارد بخش «نقشینه» شو. در این بخش میتوانی نقشهها را بر اساس منطقه، شهر، قوم، ایل یا تبار موردنظر خود پیدا و بررسی کنی.
هر نقشهای که در نقشینه معرفی میشود، باید دارای یک شناسه یکتا و ثابت باشد. این شناسه زیر نقشه نمایش داده میشود و برای جستوجو، ثبت درخواست، پیگیری، مکاتبات و شناسایی دقیق همان نقشه مورد استفاده قرار میگیرد.
پس از انتخاب نقشه، فروشگاه را بررسی کن تا ببینی آن نقشه با رنگبندی و مصالح موردنظر آماده و عرضه شده است یا نه.
نبودن نقشه در فروشگاه به معنای پایان مسیر نیست
چنانچه نقشه موردنظر در فروشگاه موجود نباشد، میتوانی «فرم درخواست آمادهسازی نقشه و مصالح» را با استفاده از شناسه همان نقشه تکمیل کنی.
ثبت این فرم به معنای پذیرش یا تولید قطعی نقشه نیست. درخواستها گردآوری و بررسی میشوند و مدیریت مجموعه بر اساس میزان تقاضا، زیبایی و اصالت نقشه، امکان تهیه رنگبندی و مصالح مناسب، شرایط تولید و چشمانداز بازار تصمیم میگیرد که آیا نقشه وارد مرحله آمادهسازی و تولید شود یا خیر.
ممکن است یک نقشه به دلیل کمبود تقاضا، دشواری آمادهسازی، نامناسببودن شرایط تولید یا نبود چشمانداز روشن برای فروش، در زمان ثبت درخواست وارد مرحله تولید نشود.
پیش از خرید نقشه و مصالح، بخشهای «راهنما» و «خدمات» را در پایین سایت مطالعه بفرمایید.
برای ادامه مسیر از بخشهای الیجه استفاده کن
انتخاب نقشه و مصالح، آغاز مسیر است. برای افزایش آگاهی، ارتقای مهارت، گفتوگو با دیگران و یافتن افراد متخصص میتوانی از بخشهای زیر استفاده کنی:
راز کار
در این بخش، آموزشهای تخصصی و مهارتی موردنیاز برای بهبود بافت و حرکت تدریجی از قالیبافی ساده به سوی استادکاری ارائه میشود.
فهم کار
فهم کار به شناخت چراییها و مبانی قالی اختصاص دارد؛ جایی برای درک بهتر نقش، رنگ، مصَالح، کیفیت، اصالت و تصمیمهایی که پیش از آغاز و در جریان تولید گرفته میشوند.
رسم کار
در رسم کار، روش درست انجام کار، اصول حرفهای، قواعد همکاری و شیوههایی مطرح میشوند که به نظم، کیفیت و مسئولیتپذیری در قالیبافی کمک میکنند.
پاتوق فکری
پاتوق فکری فضای گفتوگوی تخصصی و ماندگار اعضای الیجه است؛ جایی برای طرح پرسش، تبادل تجربه و بررسی موضوعات مرتبط با فرش دستباف. این بخش چت فوری یا سامانه پشتیبانی نیست و گفتوگوها بهصورت نوبتی و قابل مراجعه باقی میمانند.
یاران هنر
در یاران هنر میتوانی با افراد، استادکاران و متخصصانی آشنا شوی که دانش یا خدمات آنان ممکن است در مسیر تولید، آموزش یا حل مسائل فنی به تو کمک کند.
راهنما
شیوه استفاده از بخشهای مختلف الیجه، مسیرهای دسترسی، نحوه ثبت درخواستها و دیگر راهنماییهای لازم در بخش «راهنما» آمده است. این بخش در پایین سایت در دسترس قرار دارد و هر زمان برای استفاده از امکانات سایت به توضیح بیشتری نیاز داشتی، میتوانی به آن مراجعه کنی.
چنانچه هنگام ثبتنام، ارسال تیکت یا استفاده از هر بخش دیگری از سایت با مشکل مواجه شدی، میتوانی فرم «درخواست تماس» را که در پایین سایت قرار دارد تکمیل کنی.
ارتباط با الیجه
برای پرسش درباره نقشهها، شناسه نقشه، رنگبندی، مصالح، وضعیت درخواست یا دیگر موضوعات مرتبط، میتوانی از طریق سامانه تیکت با مجموعه در ارتباط باشی و پرسش خود را مطرح کنی. استفاده از تیکت کمک میکند موضوع، پاسخها و سابقه پیگیری آن محفوظ بماند.